Pokrajina

Slovenske gorice Dravsko polje Haloze Donačka gora Sotelsko gričevje

 

 

GEOGRAFSKI PRIKAZ POKRAJINA UZ MARIJANSKI HODOČASNIČKI PUT

 

Područje po kojem Marijanski hodočasnički put prolazi kroz Sloveniju prema geografskoj regionalizaciji spada u Subpanonsku Sloveniju, a ona se dijeli na više manjih jedinica.

 

SLOVENSKE GORICE

 

Slovenske gorice su najveće brežuljkasto područje u Sloveniji. Protežu se između ravnica uz rijeku Muru i rijeku Dravu. Vrhovi ne presežu 400 metara nadmorske visine, spuštaju se sa sjeverozapada prema jugoistoku, a među njima su smještene duguljaste doline. Najveće doline su Pesniška i Ščavniška dolina. Doline rijeka u središnjem dijelu Slovenskih gorica su vrlo široke. Sljemena su izdužena i zakrivljena, vrlo pogodna za vinogradarstvo. Slaba prolaznost, vlažne doline i nestabilno tlo su kočili gospodarske zahvate ili ih pak gurali na periferiju, što vrijedi i za sva veća naselja. Slovenske gorice su do nedevno bile područje uglavnom manjih gospodarstava. Modernije ceste su se počele graditi 60-ih godina prošlog stoljeća, što je imalo velik utjecaj na smanjenje iseljevanja.

 

DRAVSKO-PTUJSKO POLJE

 

Dravske šljunčane terase počinju na zapadu kod Fale, a kod Maribora se šire po Dravskom polju u obliku stošca. Premda nanosima dominaraju livade, polja ipak zauzimaju 39% površine cjelokupne regije. Tu stoga prevladava gusta naseljenost seljačke populacije. Uz rijeku Dravu leže i dva najvažnija grada regije – Ptuj i Maribor. Rijeka Drava je važna i kao energetska žila za Sloveniju. Na njoj se naime nalaze hidroelektrane Zlatoličje i Formin. Za potonju je izgrađeno najveće slovensko akumulacijsko jezero uz kojeg se nalazi Park prirode Šturmovci. Tu su ostaci nekadašnjih dravskih lugova, a predjeli uz staro korito Drave spadaju u Naturu 2000. Dravsko i Ptujsko polje također imaju velik prometni značaj.

 

HALOZE I DRAVINJSKE GORICE

 

Ovo je brežuljkasto područje koje rijeka Dravinja razdvaja na južni dio, Haloze, i na sjeverni dio, Dravinjske gorice. Haloze pak dijelimo na Istočne ili vinorodne, koje su niže i složenije, te na Zapadne ili šumovite Haloze. Sjeverne granice ove regije su rijeke Drava i Dravinja, na zapadu je to Boč, a na jugu Donačka gora i Macelj. Haloze se ističu raštrkanim naseljima na vrhovima brežuljaka. Južna je padina uglavnom pokrivena vinogradima, a sjeverna lisnatom i djelomično mješovitom šumom. Ovo pogranično brežuljkasto područje je prometno izolirano, sa slabim mogućnostima za preživljavanje. Još je nedavno slovilo za jedno od najnerazvijenih područja Slovenije. Haloze su omiljeno odredište mnogih planinara. Preko brežuljaka se provlači i Haloški planinarski put.

 

BOČ, DONAČKA GORA I MACELJ

 

Na zapadnim padinama brežuljkaste panonske regije nailazimo na Boč i Macelj, svojevrsni istočni produžetak Karavanki. Između njih se uzdiže Donačka gora. Ovo gorje dijeli Dravinjske gorice i Haloze od Posotelja. Planine iskaču iz svoje okolice nadmorskom visinom, koja je do 700 metara viša od susjednih brežuljaka. Gorski teren od Boča do Macelja je gotovo nenaseljen jer brežuljkasta okolica ipak nudi bolje uvjete za nastanjenje. Na južnim padinama, koje su toplije i manje strme, nalazimo naselja do 500 metara visine. Šume pokrivaju dvije trećine ukupne površine pokrajine. One su najveće i najgušće u središnjem dijelu Boča i na Donačkoj gori, te na Macelju i sve do podnožja Žetalske kotline. Na sjevernim padinama Donačke gore je očuvana i prašuma, koja je zaštićena kao dio Parka prirode Boč-Donačka gora i predstavlja jedinu prašumu u panonskoj regiji Slovenije.

 

VOGLAJNSKO I ZGORNJESOTELSKO BREŽULJKASTO PODRUČJE

 

Voglajnsko i Zgornjesotelsko brežuljkasto područje predstavlja prijelaznu pokrajinu između alpske i panonske regije. Iz Celjske kotline i sa istočnih odvojaka Posavskog gorja reljef prelazi u nižu, brežuljkastu regiju gdje više uzvisine samotno strše iz valovitog pejsaža. Uz Voglajnu, Šmarski potok, Mestinjščicu i Sutlu se je oblikovala široka udolina. Na istočnom dijelu –  Zgornjosotelskim ali i Šmarsko-Rogaškim brežuljcima – prevladavaju niska, obla brdašca često ravnih vrhova, te blagih padina s ponekom, uglavnom tijesnom dolinom. Među šumama, koje pokrivaju više od trećine ove pokrajine, prevladava lisnata šuma. Vinograda ima manje nego u drugim slovenskim vinogradarskim pokrajinama, ali su ravnomjerno raspoređeni po sunčanim padinama. Po gustoći naseljenosti iskaču središnja nizina, dolina Zibiškog potoka i Kostrivniška udolina. U četiri najveća naselja – Šentjuru, Šmarju pri Jelšah, Rogaškoj Slatini i Rogatecu – živi trećina ukupnog stanovništva.

 

POSAVSKO GORJE

 

Posavsko gorje na istoku seže do Srednjesotelskog brežuljkastog područja. Sljeme Orlice čak seže do granice sa susjednom Hrvatskom. Većina gorja leži u visinskom pojasu između 300 i 600 m, a tek pojedini vrhovi presežu 1000 m nadmorske visine. Rasprostranjenost nepropusnog krša na Posavskom gorju stvara gustu vodenu mrežu. Pokrajina ima umjerenu kontinentalnu klimu koja se zaoštrava tek na najvišim dijelovima. Zbog raznovrsnoti krša i zemlje u pokrajini nalazimo obilnu vegetaciju. Skoro dvije trećine površine pokriva šuma.

 


SREDNJESOTELSKO BREŽULJKASTO PODRUČJE

 

Ovo je rubna panonska pokrajina. Na sjeveru, zapadu i jugu je omeđuju istočni odvojci predalpskog Posavskog gorja, a na istoku rijeka Sutla. Srednjesotelsko brežuljkasto područje neki zovu i Kozjansko, što koincidira s nazivom za narječje Bistrice. Jezgra Kozjanskog leži zapadno od doline Bistrice gdje se nalazi i naselje Kozje po kojem nosi ime. Prostor Srednjosotelskog brežuljkastog područja možemo rasčlaniti na nekoliko pokrajinskih jedinica. Među doline spadaju dolina rijeke Bistrice i dolina srednje Sutle između Podčetrtka i Kunšperka. Tu su i dva izrazito vinorodna brežuljkasta područja: Virštajnsko na sjeveru i Bistriško na jugu. Svu vodu područja prikuplja rijeka Sutla, a njezine su glavne pritoke Bistrica i Buča. Više od trećine površine je pokriveno šumom. Prevladava lisnata šuma, pogotovo bukova. Pokrajina je prilično jednakomjerno naseljena. Manju gustoću naseljenosti susrećemo na jugozapadnom, šumovitom predjelu. U pokrajini nema većih središta ili gradskih naselja. Raštrkana se naselja drže uglavnom sljemena i blažih, sunčanih padina.